Ümmühâtü'l Mü'minîn

 

Kur'ân-ı Kerîm'de, Rasûlullah'ın hanımları mü'minlerin anneleri konumunda olduğu bildirilmektedir. Hepsi de Rasûlullah'ın hanımı olmaya layık kimselerdi. Temiz, edebli, ahlaklı, dini bütün hanımlardı. Herbirinin birbirinden güzel yönleri vardı. Rasûlullah'dan sonra bu hanımlar; müslümanlara annelik yaparak, İslamî Aile yapısını daha belirgin hale getirdiler. Rasûlullah'ın aile hayatını değişik yönlerden anlatarak, mü'minlerin aile probemlerini halletme konusunda yardımcı olmuşlardır. İslam’ı yaşama yönünden, örnek insanlardı. Rasûlullah'ın vefatından sonra, müminlerin anneleri olan bu hanımların her birinin evi; birer kültür merkezi, ilim yuvası, ahlak kaynağı durumuna geldi. Bu ortak hususların dışında, birtakım sosyal yaşantıya da faydaları  olmuştur.

Rasûlullah'ın muhterem hanımları, muminlerin anneleri sayılmaktadır. Muminlerin annelerinin isimleri şunlardır: Hatice, Sevde, Aişe, Hafsa, Zeyneb, Ümmü Seleme, Zeyneb, Cüveyriye, Ümmü Habibe, Safiyye, Meymune, Mariye. (Allah hepsine rahmet etsin. Amin!)

Ümmühâtu'l mu'minîn hakkında özet bilgi:

Hatice:

Hatice: Rasûlullah'la evlenmesinden, risaletin başlangıcında müslümanlara maddi ve manevi büyük destek olmuştur. Ticaret kervanlarının hepsini Allah yolunda harcadı.

Hatice'nin babası Huveylid'ti. Dul ve çok zengindi. Muhammed as'a evlenme teklifini yapar. Hatice'nin teklifini kabul ederek evlenirler. O zaman Muhammed as 25 yaşındaydı. Hetice ise, 40 yaşında olduğu söylendiği gibi 25 yaşlarında olduğunu ifade eden kayıtlar da mevcuttur.

 Muhammed as'a ilk vahiy geldiğinde, hiç tereddüt etmeden iman etti. Böylece; ilk müslüman, bu zeki kadındı. Çok külliyetli servetini, Allah yolunda harcadı. İslam’ı tebliğ etmekle pek çoklarının iman etmesini sağladı.

Çocukları: Kasım'la Abdullah isminde iki oğlu; Zeyneb, Rukiye, Ümmü Gülsüm ve Fatıma isimlerinde dört kızı olmuştur. Fatıma hariç bütün çocukları Rasûlullah'dan evvel ölmüştür. Fatıma ise, babası Rasûlullah as'ın vefatından altı ay sonra ölmüştür. Fatıma, Ali ile evlendirildi. Bunların Hasan ve Hüseyin isminde oğulları oldu. Muhammed as'ın soyu bu iki sevgili torunuyla devam etmiştir. Hatice, Rasûlullah'ın risaletinin 10. yılında 65 yaşında vefat etti.

 

Sevde:

Sevde: Hatice'nin vefatından sonra evlendiği ilk hanımdı. Rasûlullah'ın küçük çocuklarına sadakatla bakmıştı.

Babası, Zem'a'dır. İlk müslümanlardandı. Kureyş'in zulmünden dolayı, Habeşistan'a kocasıyla birlikte hicret etti. Tekrar Mekke'ye döndüler. Kocası Mekke'de vefat etti. Dul ve kimsesiz kalmıştı. Geçimini sağlayacak ve çocuklarına bakacak yoktu. Bu hanımın çektiği meşakkati bilen Rasûlullah, onu onurlandırmak ve himayesi altına almak için nikahladı. Zaten Hetice'nin ölümünden sonra başka hanımı da yoktu. Böylece; Sevde, 50 yaşında risaletin 10. yılında Rasûlullah'la evlendi. Rasûlullah'dan 5 hadis rivayet etti. Hicretin 22. senesinde 72 yaşında vefat etti.

 

Aişe:

Aişe: Bir müslüman için en büyük temenni, Rasûlullah ile akraba olmaktır. Rasûlullah'ın sağ kolu durumunda olan ve çok sadık arkadaşıyla dostluk bağlarının daha da kuvvetlenmesine neden olmuştur. Ebu Bekir, dostluğun ötesinde kayınpeder olması dolayısıyla artık Rasûlullah'ın evinin içine serbestçe girip-çıkıyordu.

Babası Ebu Bekir, annesi Zeyneb'ti. Aişe, daha önceleri müşrik birisiyle nişanlıydı. Nişanlısı müslüman olmayınca, Ebu Bekir nişanı bozdu. Çok sevdiği ve dostu Rasûlullah ile nişanladı. Her ne kadar, Rasûlullah'la 9 yaşında evlendi, deniliyorsa da; bazı kaynaklara göre, Rasûlullah ile 14 yaşında Mekke'de nişanlandı. 18 yaşında Medine'de evlendiği, belirtilmektedir. Rasûlullah vefat ettiğinde 27 yaşındaydı. Akıllı, çok kültürlü, alime bir hanımdı. Özellikle; Tefsir, fıkıh ve hadis üzerinde tam uzmandı. Rasûlullah'dan 2210 hadis rivayet etmiştir. Hicretin 58. senesinde 75 yaşında vefat etti.

 

Hafsa:

Rasûlullah'ın sol kolu durumunda olan ve çok sadık arkadaşıyla dostluk bağlarının daha da kuvvetlenmesine neden olmuştur. Ömer, dostluğun ötesinde kayınpeder olması dolayısıyla artık Rasûlullah'ın evinin içine serbestçe girip-çıkıyordu.

Babası Ömer, annesi Zeyneb'ti. Kocası Bedir harbinde yaralandı ve sonra vefat etti. Çok yakın dostu Ömer'i onurlandırmak için, hicretin 1. yılında 21 yaşında dul kızını Rasûlullah nikahladı. Babası gibi çok sert tabiatlıydı. Okur-yazardı. Rasûlullah'dan 60 hadis rivayet etti. Hicretin 45. senesinde 63 yaşında vefat etti.

 

Zeyneb:

Zeyneb binti Huzeyme: Müslüman dul kadınların, toplumdaki yerlerini alma açısında bu evlilik çok önemlidir.

Babası Huzeyme'dir. Dul ve fakirleri doyurmayı çok seven bu hanım Rasûlullah'la hicretin 3. yılında evlendi. 3 ay sonra vefat etti. Rasûlullah'la evlilik süresi çok az olduğu için, hakkında fazla sağlıklı bilgi yoktur. Hicretin 3. senesinde 30 (değişik haberlere göre; 60) yaşında vefat etti.

 

Ümmü Seleme:

Ümmü Seleme: İslam için çok cefakâr ve cesur olan bu hanımın dul kaldığında onurlandırılması gayet önemlidir. Maddi ve manevi sıkıntılarıyla başbaşa bırakmamak elbette gerekliydi.

Kureyş'in zulmünden dolayı, Habeşistan'a kocasıyla birlikte hicret etti. Mekke'ye tekrar geldiler. Daha sonra da binbir zahmetle Medine'ye ulaştılar. Çok cesur olan kocası, Uhud savaşında yaralandı. Kİsa bir müddet sonra vefat etti. Allah yolunda, çeşitli sıkıntılar çeken Ümmü Seleme, şimdi de; dul ve himayeye muhtaç duruma geldi. Rasûlullah da himaye için, hicretin 4. yılında Ümmü Seleme'yi 29 yaşında nikahı altına aldı. Rasûlullah'dan 378 hadis rivayet etti. Hicretin 61. senesinde 84 yaşında vefat etti.

 

Zeyneb:

Zeyneb binti Cahş: Rasûlullah'ın oğulluğu ve azadlı bir kölesiyle evlenmesine Rasûlullah sebeb olmuştu. Azadlı bir köle asaletli bir aile kızının evliliği; yeni oluşan bir toplum açısından takdire şayan bir olay durumundaydı. Asaletin, soyun ve zenginliğin bir üstünlük olmadığını, takvanın önemli olduğu vurgulanmıştır.

Rasûlullah'ın, Zeyneb'le evlenmesi de önemliydi. Çünkü arablarda bir uygulama mevcuttu. O da; bir erkek, oğulluğunun boşanmış hanımıyla evlenemezdi. Rasûlullah'ın Zeyneb'le evlenmesi; bu batıl ve yanlış uygulamayı tereddütsüz ortadan kaldırıyordu. Rasûlullah'ın Zeyneb'le evlenmesi, İslam Toplumu için bereketli neticelere sebeb olmuştu.

Babası Cahş, annesi Abdulmuttalib'in kızı Amine'dir. İlk müslümanlardandı. Çok güzel olan Zeyneb, Rasûlullah'la evlenmek istiyordu. Zeyneb'in kardeşi de aynı arzu içindeydi. Ancak; Rasûlullah, onu kölesi ve aynı zamanda evlatlığı olan Zeyd'le evlenmesini istedi. Zeyneb; Rasûlullah'ın hatırı için, gönülsüz olarak Zeyd'le evlendi. Zeyneb, kocasının azatlı bir köle olmasını hiç hazmedemiyordu. Zaman zaman, Zeyneb; Zeyd'in köle olduğunu başına kalkıyordu. Derken geçimsizlik, çekilmez bir hal oldu. Zeyd, Zeyneb'i boŞamak zorunda kaldı. Evlenmelerine Rasûlullah sebeb olduğu için, Zeyneb'i onure etmeliydi. Zeyneb'i en iyi onure etmek, Rasûlullah'ın onunla evlenmesiydi. Rasûlullah da öyle yaptı. O zaman Zeyneb, 35 yaşında ve hicretin 5. yılıydı. Rasûlullah'dan 11 hadis rivayet etti. Hicretin 20. senesinde 58 yaşında vefat etti.

 

Cüveyriye:

Cüveyriye: Cüveyriye, savaşta mağlub olan tarafın insanıydı. Galib tarafın komutanı Rasûlullah'dı. Bu hanımla Rasûlullah'ın evlenmesi arabların örfünde vardı. Bu evlilikle Cüveyriye'nin yüzlerce esir edilmiş akrabaları, Rasûlullah'la akraba olması nedeniyle serbest edilmişlerdi. Bu evlilikten sonra Rasûlullah'a karış yahudilerin kini kısmen azaldı. Ayrıca; Cüveyriye, savaşta esir (cariye) olmuştu. Arablar, cariyelerle evlenmeyi iyi karışlamazlardı. Cariyelik, yüzkarası gibi sayılırdı. Rasûlullah, cariye olan Cüveyriye ile evlenince; cariyeler toplumda insanlık onurunu toparlamaya başladı. Sahabe de, cariyelerle evlenmeye başladı. Daha önemli olan bir husus da; Cüveyriye, hür ve serbes bırakılınca Rasûlullah'la evlenmeyi tercih etmişti.

Babası Haris, Mustalıkoğulları Yahudilerinin reisiydi. Hicretin 5. yılında tüm Mustalıkoğulları Haris başkanlığında, müslümanlara ani baskın yapmak istedi. Fakat Rasûlullah, bunun farkına vardı. Hiç fırsat vermeden küçük bir orduyla, onları bertaraf etti. Mustalıkoğullarının bir kısmı öldürüldü. Bir kısmı da esir edildi. Cüveyriye de savaş esirleri arasındaydı. Müslüman oldu. Efendisiyle anlaşarak, Rasûlullah'ın yardımıyla hürriyetine kavuştu. Akrabalarının yanına gitmek hususunda serbest bırakıldı. O, Rasûlullah'la evlenmeyi tercih etti. Hicretin 5. yılında 20 yaşında, Rasûlullah'la evlendi. Müslümanlar; Rasûlullah'ın akrabaları esirliğe layık değildir, diye; Cüveyriye'nin hatırı için yüzlerce akrabalarını kaşılıksız olarak hürriyetlerine terk ettiler. Cüveyriye aynı zamanda cariye (esir) olmuştu. Arablar, cariye olan kadınlarla pek evlenmezlerdi. Rasûlullah, cariye olan Cüveyriye ile evlenince; müslümanlar da diğer müslüman cariyelerle evlenmeye başladılar. Böylece; cariyelerin insanlık onuru, müslümanlar tarafından kendilerine verilmiş oluyordu. Rasûlullah'dan 7 hadis rivayet etti. Hicretin 50. senesinde 65 yaşında vefat etti.

 

Ümmü Habibe:

Ümmü Habibe: Bu hanım da, İslam için çok meşakkat çekti. Dul kaldığında onurlandırılması gayet önemliydi. Maddi ve manevi sıkıntılarıyla başbaşa bırakmamak elbette iyi olmazdı. Ümmü Habibe, Ebu Süfyan'ın kızıydı. Rasûlullah'a azılı düşmandı. Bu evlilikle, Ebu Süfyan'ın kini ve öfkesi sönmeye başladı.

Babası Ebu Süfyan, annesi Atike'dir. Asıl adı Hind'tir. İlk müslümanlardandı. Kureyş'in zulmünden dolayı, Habeşistan'a kocasıyla birlikte hicret etti. Habeşistan'dayken alkolik kocası irtidat etti. Ümmü Habibe'nin de İslam’ı terk etmesi için çok baskı yaptı. Ancak, Ümmü Habibe onun baskısına rağmen mü'mineliğini devam ettirdi. Daha sonraları, birbirinden boşanmak zorunda kaldılar. Habeşistan'da çok sıkıntı çekti. Bu hanımın çektiği meşakkati bilen Rasûlullah, onu onurlandırmak istedi. Hicretin 7. senesinde himayesi altına almak için gıyaben Habeş Kralı Necaşi'nin huzurunda nikâhlattı. O zaman Ümmü Habibe, 30 yaşındaydı. Rasûlullah'dan 25 hadis rivayet etti. Hicretin 44. senesinde 72 yaşında vefat etti.

 

Safiyye:

Safiyye: Safiyye, savaşta mağlub olan tarafın insanıydı. Galib tarafın komutanı Rasûlullah'dı. Örfe göre, bu hanımla evlenmesi doğaldı. Safiyye'nin, Rasûlullah'a karış yahudilerin kininin kısmen azalmasında payı çoktu. Safiyye, savaş esiri olarak hür ve serbes bırakılınca, Rasûlullah'la evlenmeyi tercih etmişti.

Babası Huyeyy, Medine'deki yahudi kabilelerinden Beni Nadir'in reisiydi. Hendek savaşı esnasında müslümanlarla yapmış olduğu anlaşmayı bozduklarından Anayasa suçu işlemişlerdi. Müslümanlara karış yaptıkları ihanete karşın, topluca Hayber'e sürülmüşlerdi. Hayber yahudileri; diğer müşrik arablarla birleşerek, müslümanları Medine'de yok etme hazırlığına başladılar. Rasûlullah, bir elçi göndererek anlaşma yapmak istedi. Ama yahudiler, kabul etmediler. Rasûlullah da, bir ordu hazırlayarak Hayber'i muhasara etti. Birkaç gün içerisinde Hayber kalesi hicretin 7. yılında fethedildi. Yahudilerden bir kısmı öldürüldü, bir kısmı esir edildi. Diğer bir kısmıyla da vergi vermelerine karşın anlaşma yapıldı. Safiyye, esirler arasındaydı. Bu hanım; hem güzeldi, hem de babası yahudi eşrafındandı. Hayber'in fethi esnasında babasını, kardeşini, kocasını kaybetmişti.

Safiyye, önceden beri Müslümanlığı seviyordu. Aynı zamanda, gördüğü bir rüya ile Rasûlullah'la evlenme ümidindeydi. Müslümanlar, bu 17 yaşındaki güzel ve kültürlü kadını Rasûlullah'a layık gördüler. Rasûlullah da, onu esirlikten kurtardı. Hürriyetine kavuşan Safiyye, müslüman oldu. Akrabalarının yanına gitmekte serbest bırakıldı. Safiyye, Rasûlullah’ı tercih ederek evlendi. Rasûlullah'dan 10 hadis rivayet etti. Hicretin 50. senesinde 60 yaşında vefat etti.

 

Meymune:

Meymune: Mekke'den Medine'ye hicret edememişti. Fakat Mekke'de İslamî faaliyetleri yoğun olarak devam etmişti. Bu hususlarda Rasûlullah'ın amcası Abbas, Meymune'yi çok takdir ediyordu. Meymune'nin Mekke'de çok güçlü akrabaları vardı. Rasûlullah'la evlenmekle akrabaları topluluklar halinde müslüman olmaya başladılar. Bu evlilik, Mekke'deki müşriklerin parçalanmasını hızlandırmıştı.

Babası Haris, annesi da Hind'tir. Annesi Hind'in sekiz kızı Mekke'nin ileri gelen kabilelerinde gelindi. Rasûlullah; hicretin 7. yılında Mekke'ye umre için geldi. Rasûlullah, amcası Abbas'ın İsrarı üzerine 36 yaşında dul olan Meymune ile evlenmek istedi. Haberi alan Meymune, müthiş sevindi. O zaman bu evlilik, Mekke'lilerin İslamiyete olan öfkelerini biraz daha hafifletti. Hatta Meymune'nin akrabaları topluluklar halinde müslüman olmaya başladılar. Rasûlullah'dan 46 hadis rivayet etti. Hicretin 51. senesinde 80 yaşında vefat etti.

 

Mariye:

Mariye: Mısır kıralı Mukavkas, hicretin 7. yılında Mariye'yi cariye olarak Rasûlullah'a hediye etti. O zaman 20 yaşındaydı. Rasûlullah'ın oğlu İbrahim'in annesidir. Hicretin 16. senesinde takriben 29 yaşında vefat etti.