KÖTÜ ALIŞKANLIKLAR

Alkollü İçki İçmek

Uyuşturucu Kullanmak

Kumar Oynamak

Kötü Alışkanlıklar Nasıl Başlıyor?

Kötü Alışkanlık ve Davranışlardan Nasıl korunalım?

Kötü Davranışlar Karışsında Duyarsız Kalmayalım

Başkalarına Zarar Vermek Kul Hakkı Yemektir

Kötü Alışkanlıklar

Yüce Allah’ımız bizden kötü işlerden uzak durmamızı ister. Uzak durulması gereken kötü alışkanlıklardan bazıları:

Alkollü İçki İçmek

İslam dini kişinin; din, can, mal, akıl ve nesil emniyetini korumayı ön planda tutar. Bu değerler fert ve toplum açısından önemlidir. Kur’ân-ı Kerîm'de, “Ey imân edenler! İçki, kumar... şeytan işi kötülüklerdir...”[1] buyurulmuştur.

İçki, içilmesi dinen haram olan sarhoş edici alkollü sıvı maddelerdir. Alkollü içki, içen insanı uyuşturarak şarhoş eder.

Sarhoş olan insan, belli bir müddet içinde bulunduğu ortama karış ilgisiz kalır. Alkol, insanlara maddi ve manevi açıdan birtakım zarar vermektedir. Bu zararlardan bazıları:

1- İçki, içen kişinin zamanla aklının sarsılmasına sebep olur,

2- Kişiyi, toplumdan uzaklaştırır ve içine kapalı hale getirir,

3- Çeşitli hastalıklara yakalanması kolaylaşır,

4- Toplum içinde problemli insan haline gelir,

5- Dikkati dağıtır ve bazı kazaların meydana gelmesine sebep olur,

6- Ekonomik ve kültürel sıkıntılara sürükler,

7- Aile içinde geçimsizlikler meydana getirir...

“Sarhoşluk veren her şey içkidir. Her sarhoş eden şey haramdır.”[2]

“Çoğu sarhoş eden şeyin azı da haramdır.”[3]

Uyuşturucu Kullanmak

Dünyada yaygın olan uyuşturucu maddeler: Esrar, afyon, kokain, morfin, eroin... benzeri özellikleri taşıyan maddelerdir. Ayrıca sağlık amacı dışında kullanılan, uyuşturucu ve uyarıcı özelliği olan ilaçlardır.

Uyuşturucu kullanmaya insanları yönelten bazı sebepler:

1- Aile: Çocuklara bazı ailelerde anne, baba, abla, ağabey... gibi yakınları kötü örnek olmaktadır. Aile içinde geçimsizlik, Şiddet, kötü alışkanlık gibi olumsuzluklar çocukları bunaltır. Onlar da birtakım arayışlara girerler. Zaman zaman bu durumdan kurtulmak için yanlışlıklara sapabilirler. Farkına varmadan düşebileceği yanlışlıklar birbirini takip eder. Örneğin, uyuşturucu gibi.

2- Arkadaş: Aile içinde bazı çocuklar sevgi, saygı, ilgi ve anlayış bulamaz. Onlar da kendilerini kabul eden, birtakım arkadaşlar edinirler. Arkadaş ve dost çevresinin bilinçli seçilmemesi zamanla gençleri felakete sürükleyebilir.

3- Çevre: Uyuşturucu bağımlılarının çoğu, yanlış çevrenin kurbanı durumundadırlar. Bu ortam neticede insanları zavallı duruma getirmektedir. Bir insanın, durup dururken uyuşturucuya başlaması çok zordur. Genellikle denetimi az olan bazı dinlenme ve eğlence yerlerinde gençler, uyuşturucu ile tanışmaktadır. Bu gibi yerler dini, milli ve manevi havalardan mahrumdur. Yıkıcı, bölücü ve tahrik edici yönleri daha ağır basmaktadır. Buralarda fuhuş, kumar, intihar, İrza tecavüz, cinsi sapıklık, adam öldürme, hırsızlık, yalan, iftira... gibi toplumu perişan eden olumsuzluklara sıkça rastlanmaktadır.

Uyuşturucuların zararları, genel olarak dört şekilde kendisini gösterir:

1- Vücutta tahribat yapar. İnsanın dayanma gücünü zayıflatır. Güçsüz, zayıf, aciz ve hastalıklı duruma getirir.

2- Ruhsal bozukluk meydana getirir. Sağlıklı düşünme, karar verme, iş yapma özellikleri kaybolur.

3- Toplumsal hayattan uzaklaştırır. Topluma uyum sağlama zorlaşır. Yine kendisi gibi olan kişilerin yanına gitme ihtiyacı duyar.

4- Dini ve ahlaki değerleri yıpratır. Zamanla kendisini telafisi mümkün olmayan olaylara sürükler.

Kumar Oynamak

Kumar: Nasıl sonuçlanacağı belli olmayan bir işin olabilecek ihtimallerinden birinin üzerine para veya mal koyarak oynanan oyunlardır. Kumar, bir tarafın kaybetmesi ve diğer tarafın kazanması sonucu meydana gelmektedir. Paralı olan her türlü şans oyunları, çekilişler, kâğıt ve zar oyunları, yarışlar... vb. kumar kapsamına girmektedir.

Kumar, üretimden uzak ve kolaycılığa kaçan haksız bir kazançtır. Alın teriyle kazanılan emeklerin sorumsuzca saçılıp savrulmasıdır.

Genellikle kumarın arkasında; hırs, intikam, yalan, hırsızlık, cinayet... gibi kötülükler gizlidir. Kumar, oynayan fertlere nasıl zarar veriyorsa; onların ailelerine, çocuklarına, çevrelerine de aynı şekilde zarar vermektedir.

Kumar sadece mala zarar vermez. Bunun yanında sağlık, ahlâk, ibadet hususlarında da yıkıntılar meydana getirmektedir. Aynı zamanda kumar, toplum için bir felakettir. Parçalanmış aileler, sıkıntılar içinde kıvranan çocuklar... çoğunlukla içki veya kumarın bir neticesidir.

İslâm dini, kişinin dini, canı, aklı, nesli ve malına önemli ölçüde zarar veren hususları yasaklamış, onlara karış da tedbir almıştır.

Kötü Alışkanlıklar Nasıl Başlıyor?

Kötü alışkanlıklar, birdenbire olmaz. Yavaş yavaş ve azar azar başlar. Zamanla, süratle artarak devam eder. Daha sonra felaket şekline dönüşür. Demek ki: “bir defayla”, “ara sıra”, “azıcık”, “ilk ve son”... gibi lafların, kötü alışkanlıkların ilk basamağı olduğu unutulmamalıdır. Kötü alışkanlıkların başı sonu, azı çoğu olmaz.

Kötü alışkanlıkların bazı sebepleri:

1- Zararlı çevre,

2- Yanlışlıklara dalmış kişilerin durumlarına özenti,

3- Eğitimsizlik veya özellikle dinî konularda duyarsızlık.

4- İradenin zayıf olması, problemleri çözme yerine gerçeklerden kaçmak,

5- Kontrolsüz hırs... gibi etkenler,

6- Gazete, internet ve televizyon gibi yayınlardaki kötü alışkanlıklara özendirici programların tesiri altında kalmak. Bu tür programlar yerine, kötü alışkanlıkların zararlarını konu edinen faydalı yayınlar tercih edilmelidir.

Kötü Alışkanlık ve Davranışlardan Nasıl korunalım?

Dini bütün ve ahlakı güzel kişiler kötü alışkanlıklara yaklaşmazlar. Ancak sebep ne olursa olsun, bu işin içine düşenler, bir an evvel normal hayatlarına dönmeleri için ellerinden gelen her şeyi yapmalıdırlar. Gerekirse, çevrelerindeki bilinçli kişilerden manevî yardım istemeleri çok yerinde olur. Tedavi gerekiyorsa, derhal müracaat edilmelidir. Çünkü; zararın neresinden dönülürse, kâr oradan başlar.

Kötü alışkanlıklardan korunmak çok kolaydır. Şöyle ki:

1- Arkadaşımızı iyi seçmeliyiz. Yanlışlıklarını gördüğümüz zaman onları derhal uyarmalıyız. Gerekiyorsa, arkadaşlığımızı sona erdirmeliyiz. Arkadaş olduğumuz kişiler bizden iyi olmalıdır. Hatta, iyi insanlar tarafından sevilmelidirler.

2- İçinde yaşadığımız çevre önemlidir. Şunu çok iyi bilmeliyiz ki, dünya geniştir. Eğer iyi insanları arıyorsan, mutlaka bulursun. Şu söz ne kadar güzel: "Arayan belasını da Mevlâ'sını da bulur." Kötü bir ortama ve dar bir çevreye kendimizi sıkıştırmamalıyız. Yoksa “son pişmanlık fayda vermez.”

3- Kendimizi edep ve terbiye bakımından, her zaman mükemmele doğru yönlendirmeliyiz. Dine, cana, akla, nesle ve mala zarar veren her türlü yanlışlıklardan uzak olmalıyız. Ahlâkımızı güzelleştirmeliyiz.

4- İçe dönük ve dışa kapalı, gizli düşüncelere sahip insanlara dikkat edilmelidir. Bu gibi insanların nerede, ne zaman, ne yapacakları belli olmaz. Herkese açık ve karanlık yönleri olmayan insanlar tercihimiz olmalıdır.

5- Kârımızı, zararımızı iyi düşünmeliyiz. Bize zarar gelecek yerlere gitmemeli ve zarar verecek insanlarla içli dışlı olmamalıyız.

6- Her zaman Yüce Allah’ımızın beğenisini kazanacak işler yapmalıyız. Onun için de haramlardan uzak durmalıyız. Dünya ve ahirette kurtuluşumuz, Yüce Allah’ımızın gösterdiği yolda olduğunu unutmamalıyız.

Kötü Davranışlar Karışsında Duyarsız Kalmayalım

Sevgili Resûlümüz Muhammed (as) buyuruyor ki:

“Kim bir kötülük işlendiğini görür de eliyle düzeltmeye gücü yeterse, eliyle değiştirsin. Eliyle düzeltmeye gücü yetmezse, diliyle değiştirsin. Diliyle düzeltmeye gücü yetmezse, kalbiyle değiştirsin (yapanı kalbinde sevmesin). Bu da îmânın en zayıf noktasıdır.”[4]

Sevgili resûlümüz Muhammed (as)'ın mübarek sözlerinden de anlaşıldığı gibi, kötü davranışlar karışsında duyarsız kalamayız.

Etrafımızda olup bitenleri iyi bilmeliyiz. Çünkü bunun iki sebebi vardır:

1- insanlık açısından: Genel olarak toplumdaki insanlar, bir bütünün parçaları gibidir. İnsan olarak; kötü davranışlarda bulunan kişileri uyarmalı, onların hatalarını münasip bir dille uyarıp düzeltmeye çalışmalıyız.

Kötü davranışlara karış duyarsız kalırsak, bu tür kötülüklerin bir gün bizim de kapımızı çalabileceğini unutmamalıyız.

2- Dini açıdan: Kötü davranışlarda bulunan kişilerin durumlarını düzeltmeleri için çaba sarfetmek dinimizin emridir. Yine aynı şekilde, kötülüklerin giderilmesi için çalışmak dinimizin bize yüklediği bir görevdir.

Konuyla alakalı birkaç ayet meali:

“Doğruyu ifade eden güzel bir söz ve bir ayıbı örtmek; arkasından eziyet gelen sadakadan daha hayırlıdır...”[5]

“Mümin erkeklerle mümin kadınlar birbirlerinin dostlarıdır. İyi olan hususları emreder, kötülüklere engel olurlar. Namazı kılarlar, zekâtı verirler, Allah'a ve Resûlüne itâat ederler. İşte Allah onlara rahmet edecektir. Allah şüphesiz Azîz’dir (güçlüdür), Hakim’dir.”[6]

“Müminler arasında fuhşun yayılmasını arzulayanlar vardır. İşte onlara, dünya ve âhirette can yakıcı bir azâb vardır. Allah bilir, siz ise bilmezsiniz.”[7]

Başkalarına Zarar Vermek Kul Hakkı Yemektir

Zarar: Bir cana veya mala yönelik yapılan haksızlıktır.

İslâm’da haksız bir şekilde başkasının malına, canına zarar vermek yasaktır. Çünkü bu konular hem fert, hem de toplum açısından çok önemlidir.

Başkalarına zarar verme çeşitli şekillerde meydana olabilir. Örneğin; yol kesme, hırsızlık, tecavüz, yankesicilik, gasp, hile, yalan, öldürme, yaralama, kaçırma, iftira, tahrip etme... gibi. Bu olayların meydana geldiği yerlerde kul hakkı ayaklar altında kalır. Verilen emekler boşa gider. Gözyaşı dökülür. Zulme uğrayanın ahı semalara yükselir.

Zarar verenler mutlaka cezalandırılmalıdır. Sebep olduğu zarar ödettirilmelidir. Suçlu cezalandırılırken ve zarar ödettirilirken fertler kendi başına hareket etmemelidir. Çünkü her şeyin bir usulü vardır. Gerekenin devlet tarafından adaletli şekilde yapılmasına yardımcı olunmalıdır.

Zarar verene, intikam için zarar verilmesi yanlıştır. Örneğin; komşusunun camını kıran kişinin evinin camını kırmak yanlıştır. Doğru olan, ceza olarak camın parasının ödettirilmesidir. Bundan daha iyisi de vardır. O da, kıran kişiyi affetmek ve ceza olarak para almamaktır.

Onun için Sevgili Resûlümüz şöyle buyurmuştur:

“Zarara, zararla karışlık vermek yoktur”.[8]

“Kim başkasına zarar verirse Allah da ona zarar verir. Kim de meşakkatle husumete girerse Allah da meşakkatle husumete girer.”[9]

Yüce Rabb'imiz, kesinlikle haddimizi aşmamızı hoş karışlamaz. Haddini aşıp başkalarına zulmedenleri, şiddetle ikaz etmektedir:

“...İşte bunlar Allah’ın koyduğu sınırlardır. Sakın onları aşmayın. Kim Allah’ın sınırlarını aşarsa, işte onlar zâlimdirler.”[10]

“...İşte haddi aşanların kalbinin üzerini böyle mühürleriz.”[11]

[2] Buhari, eşribe,1; Müslim, eşribe, 73-75, İbni Mace, no. 3378; Ebu Davud, no. 3679; Tirmizi, no. 1861; Nesai, eşribe, VIII, 296- 7.

[3] [3] Buhari, eşribe, IV, 1-2; Tirmizi, no. 1865; Ebu Davud, no. 3681; İbni Mace, no. 3393; Nesâî, VIII, 297-8.

[4] Müslim, îmân, 78-9; Ebu Davud, no. 1140; Tirmizi, no. 2173; Nesâî, îmân, 18/2; İbni Mâce, no. 4013.

[8] Ibn Mâce, Ahkâm, 17; Muvatta’, Akdıye, 31. Ahmed b. Hanbel, Müsned, I, 313

[9] Ebû Dâvud, Akdiye: 31 (3635); Tirmizî, Birr: 27, (1941); İbnu Mâce, Ahkâm: 17, (2342)